Yer kiraz─▒

Yer kiraz─▒

Yer kiraz─▒
Aguaymanto, husk cherry, poha berry, Peruvian cherry, harankash, golden berry, uchuva, Inca berry, uvilla, capuli, sfivalis, gu niao, Pelerinli Bekta┼či ├ťz├╝m├╝, Ground Cherry, Chinese Lantern, Cape Gooseberry, Winter Cherry, G├╝vey Feneri,G├╝ney Feneri, Kaz ├ťz├╝m├╝ ve Yer Kiraz─▒ olarakt da adland─▒r─▒l─▒r.

Alem : Plantea
B├Âl├╝m : Magnoliophyta
S─▒n─▒f : Magnoliopsida
Tak─▒m : Solanales
Familya : Solanaceae
Cins : Physalis, Perivuana

├ľzellikleri ve Tarih├žesi:
Physalis, ortas─▒ kahverengi olan sar─▒ ├ži├žeklere sahip bir bitkidir. Ayn─▒ ismi ta┼č─▒yan meyvesi ise olgunla┼čt─▒ktan sonra sar─▒mt─▒rak rengini almaktad─▒r. Bu meyve bir├žok toprak tipinde yeti┼čmekle birlikte en ├Ânemli ├Âzelli─či ├žorak topraklarda da verim verebilmesidir. Physalis, b├╝y├╝me a┼čamas─▒nda suya normalden fazla gereksinim duyar. Bitki olarak ├žok k─▒r─▒lgan ve hassas bir yap─▒ya sahiptir. Tohumlama i┼člemi ise ├žekirdekleri sayesinde yap─▒l─▒r.

Physalis’ in acutifolia, alkekengi, angulata, angustifolia, arenicola, carpenteri gibi ba┼čl─▒ca ├že┼čitleri bulunmaktad─▒r.

Yeti┼čtirildi─či Yerler:
Orta Amerika, G├╝ney Afrika ├╝lkeleri ve ─░srail de ├╝retilmektedir. ├ťlkemizde de k─▒smen dahi olsa ├╝retimine ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Faydalar─▒:
Physalis’in, i├žerdi─či keroten sayesinde serbest radikalleri etkisiz hale getirerek ya┼članmay─▒ geciktirici etkisi bulunmaktad─▒r. Cildi g├╝ne┼čin zararl─▒ etkilerinden ve cilt kanserinden korumaya yard─▒mc─▒d─▒r. Ayr─▒ca metabolizmay─▒ h─▒zland─▒r─▒r, kan dola┼č─▒m─▒n─▒ d├╝zenler.

Physalis’ in, i├žerdi─či keroten sayesinde serbest radikalleri etkisiz hale getirerek ya┼članmay─▒ geciktirici etkisi bulunmaktad─▒r. Cildi g├╝ne┼čin zararl─▒ etkilerinden ve cilt kanserinden korumaya yard─▒mc─▒d─▒r. Ayr─▒ca metabolizmay─▒ h─▒zland─▒r─▒r, kan dola┼č─▒m─▒n─▒ d├╝zenler.

G├╝ney Amerika’da halk taraf─▒ndan deri, ┼čeker, kalp, verem ve idrar yolu hastal─▒klar─▒n─▒n tedavisinde uzun y─▒llard─▒r kullan─▒lan bir bitkidir. Kandaki fazla ├╝rik asidin at─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒d─▒r. Bu nedenle Gut hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisinde 200 y─▒ldan beri, bilinen en do─čal tedavi y├Ântemi olarak kullan─▒lan bir meyvedir.

Sadece meyveleri de─čil ayn─▒ zamanda k├Âkleri ve ye┼čil k─▒s─▒mlar─▒ da baz─▒ ila├žlar─▒n yap─▒m─▒nda kullan─▒lmaktad─▒r. Bitkinin k├Âklerinde ve ye┼čil k─▒sm─▒nda 8 ayr─▒ alkoloid bulunur. Elde edilen alkoloidler, bitkisel k├Âkenli ila├žlar─▒n yap─▒m─▒nda kullan─▒lmak ├╝zere sanayide de─čerlendirilirler.

Yer kiraz─▒, C, B1, B2, B3, Keroten gibi bir tak─▒m vitamin ve mineraller a├ž─▒s─▒ndan zengin bir meyvedir. Potasyum i├žeri─či bak─▒m─▒ndan zengin meyvelerden biridir. Yine ├Ânemli miktarlarda vitamin B i├žerir. Daha olgun meyvelerin daha y├╝ksek miktarlarda beta karoten ihtiva etti─či bilinmektedir. Besin de─čerlerinin ├žok y├╝ksek olmas─▒ ve i├žeri─čindeki kalsiyum nedeni ile ├Âzellikle okul ├Âncesi ├žocuklar─▒n beslenmesinde tavsiye edilir.

Yer Kiraz─▒, i├žerdi─či karoten sayesinde serbest radikalleri etkisiz hale getirerek ya┼članmay─▒ geciktirici etki g├Âsterir. Cildi g├╝ne┼čin zararl─▒ etkilerinden ve cilt kanserinden korumaya yard─▒mc─▒ olur. Ayr─▒ca metabolizmay─▒ h─▒zland─▒r─▒r, kan dola┼č─▒m─▒n─▒ d├╝zenler. ─░drar s├Âkt├╝r├╝c├╝ ├Âzelli─či de vard─▒r.

Yer kiraz─▒ kalorisi az ve y├╝ksek lifli yap─▒s─▒ ile zay─▒flama ve diyet k├╝rlerinin vazge├žilmez meyvesidir. ├ľzellikle yer kiraz─▒ kurusu y├╝ksek lif oran─▒na sahiptir.

Nas─▒l ve Nerede Kullanaca─č─▒z?
─░├žerisindeki meyveyi ham olarak yiyebilirsiniz. Dekorasyon i├žin kullanabilece─činiz gibi, meyve salatalar─▒n─▒za ilave edebilir ya da re├želini yapabilirsiniz. Ayr─▒ca ├žikolatayla m├╝kemmel bir birliktelik sa─člamaktad─▒r.

Meyveleri taze olarak ta t├╝ketilebilen meyvenin kullan─▒m alan─▒ olduk├ža geni┼čtir. Sahip oldu─ču bol aroma ve mayho┼č tad─▒ndan dolay─▒ meyvesi pastac─▒l─▒k ve marmelat yap─▒m─▒nda kullan─▒l─▒r. Bunun yan─▒nda taze olarak t├╝ketilebilece─či gibi meyve salatalar─▒nda, tatl─▒larda, turtalarda da kullan─▒lmaktad─▒r. Re├želi son derece lezzetlidir.

├çikolata sosu ile m├╝kemmel bir tada ula┼č─▒r. Krema ve dondurma ile birlikteli─či de ├žok lezizdir. Sos yap─▒m─▒nda da kullan─▒labilir. Son y─▒llarda Avrupa’da konferans ve i┼č toplant─▒lar─▒n─▒n ikram meyvesi olarak (Fond├╝) pop├╝lerlik kazanm─▒┼čt─▒

Physalis bitkisinin meyvesi ayn─▒ zamanda kurutularak da pazarlanabilmektedir. Kurutulmu┼č yer kiraz─▒ y├╝ksek oranda lif ihtiva etmektedir

G├╝n├╝m├╝z peyzaj mimarisinde de kullan─▒labilecek ├Âzellikte bir bitkidir. Kurumu┼č ├ži├žekler bitkinin en dibinden temizlenip, k─▒┼č dekorasyonunda aranjmanlarda kullan─▒labilir. Yer kiraz─▒ bitkisi, daima ye┼čil kalan; orman g├╝l├╝, pitosporum, porsuk gibi bitkilerle beraber dikildi─či zaman ├žok daha fazla g├Ârsellik sunar. K├Âk geli┼čimi az oldu─ču i├žin, b├╝y├╝mede sorun ├ž─▒karmaz.

Botanik ├ľzellikleri:
├çok say─▒da k├Âk├ž├╝kleri olan, yakla┼č─▒k 1-1.5 metre boyunda daha ├žok yer ├Ârt├╝c├╝ ┼čeklinde, k─▒┼č─▒n kuruyan, ilkbaharda tekrar yerden ├ž─▒kan dik g├Âvdeli otsu bir bitkidir. Yapraklar sapl─▒, 4-15 cm oval veya baklava dilimi ┼čeklinde d├╝zensiz ve sivri u├žludur. Yaprak ayas─▒ ├ž─▒plakt─▒r. ├çi├žekler uzun sapl─▒d─▒r ve yaprak koltuklar─▒nda olu┼čur. Meyve turuncu renkte ve ├╝z├╝ms├╝ yap─▒da olup, portakal sar─▒s─▒, ka─č─▒ts─▒ kapal─▒ bir torba i├žinde bulunur. Orman i├žleri, akarsu k─▒y─▒lar─▒ ve k├╝lt├╝r alanlar─▒nda bitki do─čal olarak ├žo─čalma olana─č─▒ bulur. Yar─▒ g├╝ne┼čli, g├Âlgeli ortamlarda iyi geli┼čir. Yaz─▒n geli┼čimi i├žin sulamak gerekir. ├ľzellikle meyvelerin olgunla┼čma safhas─▒nda bol suya ihtiya├ž duyar.

Haziran – Temmuz aylar─▒nda a├žan sar─▒ renkli ├ži├žekler yaz sonuna do─čru portakal rengine d├Ân├╝┼č├╝r. 2 – 3 santimlik kozalak gibi dilim dilim g├Âr├╝n├╝┼č├╝ asl─▒nda i├žinde bir s├╝rpriz saklamaktad─▒r. ├çi├že─čin d─▒┼č kabu─ču sonbaharda kurumaya ba┼člar. Damar gibi a─č doku, yusyuvarlak portakal renkli bir meyveyi adeta kafes i├žine al─▒r.

├ťretimi ve Yeti┼čtirilmesi:
Toplamda 70 in ├╝zerinde t├╝r├╝ olan Physalis bitkisinin ticari olarak en fazla kabul g├Âren ve taze olarak meyveleri t├╝ketilebilen t├╝r├╝ Physalis Peruviana’d─▒r.

Yer kiraz─▒ tohumundan ├╝retilebilir. Yeti┼čtirilmesi kolay ve zahmetsizdir. Hasat ├Ârt├╝ alt─▒nda y─▒la yay─▒l─▒ olarak d─▒┼čarda ise A─čustos-Eyl├╝l-Ekim aylar─▒nda yap─▒lmaktad─▒r. Bitki uygun ko┼čullarda ├žok yay─▒lmac─▒ oldu─čundan dolay─▒ kimi b├Âlgelerde zararl─▒ ot olarak da g├Âr├╝lmektedir.

Egzotik meyvenin anavatan─▒ G├╝ney Amerika’d─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda baz─▒ Afrika, Avrupa ve Asya ├╝lkelerinde de k├╝lt├╝r├╝ yap─▒lmaktad─▒r. ├ťlkemizde de yava┼č yava┼č ├╝retimi artmaktad─▒r. Bitkinin baz─▒ t├╝rleri ├╝lkemizin muhtelif b├Âlgelerinde do─čal olarak yeti┼čmekle birlikte bu t├╝rler genellikle bitkinin yabani t├╝r├╝ olup zehirli olabilmektedir. Do─čal olarak yeti┼čen bu t├╝r ├Âzellikle ila├ž sanayisinde kullan─▒lmaktad─▒r. Toplamda 70 in ├╝zerinde t├╝r├╝ olan Physalis bitkisinin ticari olarak en fazla kabul g├Âren ve taze olarak meyveleri t├╝ketilebilen t├╝r├╝ Physalis Peruviana d─▒r. Bu t├╝r ayn─▒ zamanda Cape Gooseberry olarak da adland─▒r─▒lmaktad─▒r. ├ťlkemizde ise Pelerinli Bekta┼či ├ťz├╝m├╝ , Kaz ├ťz├╝m├╝ ve Yer Kiraz─▒ isimleri ile bilinmektedir.

─░├ž piyasada yeterince tan─▒nmayan bu meyvenin i├ž t├╝ketiminin artmas─▒ ayn─▒ zamanda d─▒┼č pazardaki rekabet ┼čans─▒m─▒z─▒ da artt─▒racakt─▒r. Y├╝ksek fiyat─▒ nedeni ile i├ž pazarda genellikle l├╝ks t├╝ketime y├Ânelik bir g─▒da olarak yer edinen ve genellikle otellere ve b├╝y├╝k marketlere pazarlanan meyvenin ├╝retimindeki art─▒┼ča paralel olarak d├╝┼čmesi beklenen fiyat─▒ ile i├ž pazardaki bilinirlili─činin artmas─▒ ve pazarda daha fazla yer edinmesi beklenmektedir.

├ťlkemizde de yava┼č yava┼č ├╝retimi artmaktad─▒r. Bitkinin baz─▒ t├╝rleri ├╝lkemizin muhtelif b├Âlgelerinde do─čal olarak yeti┼čmekle birlikte bu t├╝rler genellikle bitkinin yabani t├╝r├╝ olup zehirli olabilmektedir. Do─čal olarak yeti┼čen bu t├╝r ├Âzellikle ila├ž sanayisinde kullan─▒lmaktad─▒r.

Ekonomik De─čeri:
├ťr├╝n├╝n yurti├žinde fazla talebi yoktur. ├ľzellikle l├╝ks oteller ve lokantalar taraf─▒ndan talep edilmektedir. Mevcut durumda meyvenin hem ithalat─▒ yap─▒lmakta hem de yurt i├žinde ├╝retilmektedir. ├ľzellikle Kolombiya And Da─člar─▒’nda ├╝retilen meyveler, sahip oldu─ču kendine has koku, renk, parlakl─▒k ve aroma nedeni ile daha fazla ra─čbet g├Ârmektedir. Peru, Zimbabwe, Malezya, ├çin, Kenya, Karayipler, Kosta Rica, Ekvator, Bolivya ve G├╝ney Afrika di─čer ├Ânemli ├╝retici ├╝lkelerdir.

─░thalat yapan ├╝lkeler ise ├Âzellikle A.B.D. ve Avrupa ├╝lkeleridir. Avrupa ├╝lkeleri i├žinde en fazla ithalat─▒ ise Almanya, Hollanda, ─░ngiltere ve Fransa yapmaktad─▒r. Bu ├╝lkelerde, Kolombiya pazar─▒n hakimi durumundad─▒r. Meyvenin FOB fiyatlar─▒ Avrupa’da 5-9 Euro civar─▒ndad─▒r. ├ťlkemize bitkinin k├╝├ž├╝k miktarlarda ithali yap─▒lmaktad─▒r.

Bu konuyu oyla!
[Toplam: 1 Ortalama: 5]
(Visited 76 times, 1 visits today)

Benzer konular

Leave a Comment