Hangi sebze ├╝lkemize ne zaman geldi?

sebzeler

Hangi sebze ├╝lkemize ne zaman geldi?
Bug├╝n sofralar─▒m─▒z─▒n vazge├žilmezi olan sebzeler nereden geldi biliyor musunuz?

─░┼čte baz─▒lar─▒na ├žok ┼ča┼č─▒raca─č─▒n─▒z o bilgiler;

Domates
Domates, patl─▒cangiller ailesinden, anavatan─▒ G├╝ney ve Orta Amerika olan, meyvesi yenebilen otsu bitkidir.
ABD’de 1893 y─▒l─▒nda mahkeme sebzelerle birlikte saklan─▒p yenildi─činden onu sebze diye s─▒n─▒fland─▒r─▒ld─▒.
Bolivya ve Peru da yabani sar─▒ renkli bir domates t├╝r├╝ bulunmu┼č ve sonra Meksika’da yeti┼čtirilip, Kristof Kolomb’un Amerika’y─▒ ke┼čfinden sonra Avrupa’ya gemilerle g├Ânderildi.
Domates ├╝lkemize 1800’l├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda geldi.

Patates
G├╝n├╝m├╝zde ├ža─čda┼č botanistler patatesin anavatan─▒n─▒n G├╝ney Amerika oldu─ču konusunda uzla┼čm─▒┼člard─▒r. ├ľyle ki patates And Da─člar─▒’nda yabani t├╝rler olarak belirmi┼č ve buradan Kolombiya ve Venezuela’ya oradan da ┼×ili ve kuzey Arjantin’e gelmi┼čtir.
En sonunda t├╝m t├╝rler Peru’da ekilmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Patates ekimine dair g├╝n├╝m├╝zdeki tek kan─▒t yakla┼č─▒k 7.000 y─▒l ├Ânce Peru’da ger├žekle┼čmi┼č olmas─▒d─▒r.
Patatesi Avrupa’ya ilk kez ─░spanyal─▒ bir fatih olan Pedro Cieza de Le├│n getirmi┼čtir. ─░smini Quechua dilinden alan patates, ayn─▒ y─▒llarda ─░spanya’da ekilmeye ba┼čland─▒. ├ťlkemize geli┼či 1800’l├╝ y─▒llar─▒n sonuna do─črudur.

Enginar
Ana Vatan─▒ Habe┼čistan oldu─ču tahmin edilen bitki ├Ânce eski M─▒s─▒rl─▒lar sonra b├╝t├╝n Araplar aras─▒nda yay─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rkiye’de Marmara ve Ege b├Âlgesinde bah├želerde yeti┼čtirilir. ─░lkbaharda ├ž─▒kan yaz─▒n m├╝jdecisi bir bitkidir. Mavi-mor renkli ├ži├žekler a├žan, 50-150 cm boyunda ├žok senelik otsu bir bitkidir. Killi, kumlu ve rutubetli topraklarda yeti┼čtirilir.

Lahana
Lahanan─▒n anavatan─▒ olarak Kuzey Avrupa ├╝lkeleri ve Balt─▒k denizi k─▒y─▒lar─▒ kabul edilmektedir. Lahana denize yak─▒n, rutubetli olan t├╝m Avrupa k─▒y─▒lar─▒nda geni┼č bir yay─▒lma alan─▒ bulmu┼čtur. Fransa’n─▒n Atlantik k─▒y─▒lar─▒, ─░rlanda ve ─░ngiltere’nin g├╝ney k─▒y─▒lar─▒nda yabani olarak yeti┼čen lahana formlar─▒ bulunmaktad─▒r.

Biber
Biberin anavatan─▒ G├╝ney Amerika’d─▒r. D├╝nya ├žap─▒nda ├žok sevilen biber ├╝lkemize Osmanl─▒ zaman─▒nda gelmi┼čtir. Zamanla en ├žok yeti┼čtirip t├╝ketti─čimiz sebzelerden biri haline gelmi┼čtir. Taze ve toz halinde ├žok miktarda t├╝ketilir. Biberin sal├ža, sos ve yemeklik olarak kullan─▒lan pek ├žok farkl─▒ ├že┼čidi vard─▒r. Biber Anadolu’ya 15 ve 16. yy.’da gelmi┼čtir.

Ispanak
Ispana─č─▒n anavatan─▒n─▒n g├╝ney T├╝rkistan, Kafkasya, Nepal yani bat─▒ Asya oldu─ču kabul edilmi┼čtir. 2000 m y├╝kseklere kadar ├ž─▒kabilen bir sebzedir. Koyu ye┼čil yapraklar─▒ vard─▒r. Do─ču Karadeniz b├Âlgesinde ├žok s─▒n─▒rl─▒ olmak ├╝zere, bunun d─▒┼č─▒ndaki b├╝t├╝n b├Âlgelerimizde yeti┼čebilen ve b├╝y├╝k miktarlarda ├╝retilen bir sebzedir. Ispanak s─▒cak b├Âlgelerimizde yaz sonlar─▒nda ve k─▒┼č─▒n, so─čuk y├Ârelerimizde ise k─▒┼č ve ilkbahar d├Âneminde ├╝retilir. K─▒┼č mevsimi boyunca b├╝t├╝n b├Âlgelerimizde t├╝ketilen bir sebzedir.

Patl─▒can
Patl─▒can, bilimsel ad─▒yla Solanum melongena, Solanaceae familyas─▒na ait olup, ─▒l─▒k iklimlerde tek y─▒ll─▒k, tropik iklimlerde ise k├╝├ž├╝k bir a─ča├ž ┼čeklinde b├╝y├╝yen bir k├╝lt├╝r bitkisidir. Patl─▒can─▒n ilk yeti┼čtiricili─či M.├ľ 5.yy’da Hindistan’da ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. Bu tarihten sonra Afrika’ya sonra Do─ču Akdeniz’e ve Avrupa’ya getirilmi┼čtir. Avrupa’ya getirilmesi 16. yy’da ─░spanyollar taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilmi┼čtir.

P─▒rasa
P─▒rasan─▒n ilk olarak Akdeniz k─▒y─▒s─▒ndaki ├žorak alanlarda ortaya ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ olas─▒d─▒r. G├╝n├╝m├╝z p─▒rasas─▒yla ilgili olan bu yaban├« p─▒rasa “opium” a benzeyen uyu┼čturucu bir madde olan “lactucarium” i├žermekteydi. Romal─▒lar, uykuyu kolayla┼čt─▒rmas─▒ i├žin p─▒rasay─▒ yemeklerin sonunda yiyerek, bitkinin bu ├Âzelli─činden faydaland─▒lar. M─▒s─▒rl─▒lar da erken ├ža─člarda p─▒rasay─▒ kulland─▒lar. Olduk├ža fazla t├╝r say─▒s─▒ mevcut olmas─▒na kar┼č─▒n, p─▒rasan─▒n ger├žek k├Âkenini belirtmek neredeyse imk├óns─▒zd─▒r.

Karn─▒bahar
Vatan─▒ Do─ču Akdeniz b├Âlgesi olan 2 y─▒ll─▒k otsu bir bitkidir. Yapraklar─▒ koyu ye┼čil, ├ži├žekleri beyaz veya sar─▒mt─▒rakt─▒r. K─▒┼č sebzelerindendir. Lahanaya benzer. Asl─▒nda, lahanan─▒n ├ži├žek saplar─▒n─▒n k─▒sal─▒p etlenmesiyle lahanadan t├╝remi┼čtir. Yenen k─▒sm─▒, hen├╝z a├žmam─▒┼č yo─čun ├ži├žek durumudur. Yurdumuzda; g├╝zl├╝k turfanda karn─▒bahar, k─▒┼čl─▒k karn─▒bahar ve mart karn─▒bahar─▒ olmak ├╝zere ├╝├ž ├že┼čidi vard─▒r. (kaybak: acunn)

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
(Visited 8 times, 1 visits today)

Benzer konular

Leave a Comment