GDO nedir?

gdo

GDO nedir?
T├╝m insanl─▒─č─▒ tehdit eden GDO’nun ├╝lkemizde s─▒k s─▒k t├╝ketilen besinlerden birinde “ekmekte” de bulundu─ču iddia edildi. Adana’da bir firma taraf─▒ndan ├╝retimi yap─▒lan ve ekme─či oldu─čundan hacimli g├Âsteren ve ge├ž bayatlatan ekme─čin katk─▒ maddesinde GDO’lu soya bulundu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒. Olay─▒n sosyal medyada da yay─▒lmas─▒ ard─▒ndan ‘GDO nedir?’ sorusu yeniden g├╝ndeme geldi. ─░┼čte, GDO’nun tan─▒m─▒ ve zararlar─▒ hakk─▒nda detayl─▒ bilgi!

Genetik m├╝hendisli─činin ├že┼čitli teknikler kullanarak yapt─▒─č─▒ m├╝dahalelerle kal─▒t─▒msal de─či┼čikli─če u─čratt─▒─č─▒ organizmalar g├╝n├╝m├╝zde, GDO.(geneti─či de─či┼čtirilmi┼č organizmalar) k─▒salt─▒lm─▒┼č ad─▒yla ifade edilmektedir. Bu teknikler; rekombinant DNA ya da “rekombinant DNA teknolojisi” olarak bilinirler. Rekombinant DNA teknolojisi sayesinde DNA molek├╝lleri t├╝pte (LN vitro), yani canl─▒ organizman─▒n ya da h├╝crenin d─▒┼č─▒nda, yeni bir t├╝r yaratmak ├╝zere bir molek├╝l i├žinde bir araya getirilebilmektedir. Bu DNA da bir organizmaya aktar─▒ld─▒─č─▒nda de─či┼čtirilmi┼č ├Âzellikleri ya da kendine ├Âzg├╝ ├Âzellikleri olan bir canl─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r.

1970’lerde tar─▒msal ila├žlar ve kimyasal g├╝brelerin ├ževre ve insan ├╝zerindeki olumsuz etkileri tart─▒┼č─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu maddelerden bir├žo─čunun sa─čl─▒─ča zarar─▒ kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r. Ancak bu durum ├ževre ve insan ├╝zerindeki tahribata engel olamam─▒┼čt─▒r. Bunun ├╝zerine artan insan n├╝fusuna besin maddesi ihtiyac─▒ konusunda s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Besin maddesi s─▒k─▒nt─▒s─▒na yeni ├ž├Âz├╝mler aranmas─▒n─▒ beraberinde getirmi┼čtir. 1972’de Paul Berg ilk kez geneti─či de─či┼čtirilmi┼č rekombinant DNA molek├╝l├╝ ├╝retmi┼čtir. Bir y─▒l sonra 1973’de ilk kez geneti─či de─či┼čtirilmi┼č bir bakteri yarat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu olay bilimciler toplulu─čunda bu t├╝r genetik uygulamalar─▒n potansiyel tehlikeleri oldu─ču konusunda kayg─▒lara neden olmu┼č ve konu Pacific Grove’daki (Kaliforniya) Asilomar Konferans─▒’nda tart─▒┼čmalara yol a├žm─▒┼čt─▒r. Rekombinant DNA teknolojisini kullanan ilk ┼čirket Herbert Boyer taraf─▒ndan kurulmu┼č ve ┼čirket, 1978’de escherichia coli bakterisinin genetik manip├╝lasyon yoluyla, ins├╝lin ├╝reten bir t├╝r├╝n├╝ yaratt─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. 1983’te d├Ârt ayr─▒ ekip geneti─či de─či┼čtirilmi┼č bitkiler ├╝zerine ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r. 1995’de geneti─či de─či┼čtirilmi┼č m─▒s─▒r ekimi yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Sonraki y─▒llarda bu alanda ├žal─▒┼čmalar─▒n h─▒z─▒ artarak devam etmi┼čtir. 1998 y─▒l─▒nda geneti─či de─či┼čtirilmi┼č organizmalar hakk─▒nda etiketleme kurallar─▒ belirlenmi┼čtir. G├╝n├╝m├╝zde bu yolla yarat─▒lan mikroplara transjenik (rekombinant DNA y├Ântemleriyle kal─▒t─▒msal olarak de─či┼čtirilmi┼č) mikroplar, hayvanlara transjenik hayvanlar, bitkilere ise transjenik bitkiler denmektedir.

GDO’nun muhtemel zararlar─▒
┬╗ GDO i├žeren bir ├╝r├╝n├╝n poleni GDO i├žermeyen bir bitkiye ta┼č─▒nabilir, b├Âylelikle geleneksel olarak yeti┼čen ├╝r├╝n bu yeni geni alabilir. (Rieger et al 1999)

┬╗ Kimyasal ila├žlara dayan─▒kl─▒ bir GDO’nun poleni melezleme suretiyle bir yabanc─▒ ot tohumuna ge├žebilir ve bu geni alan bitki de kimyasal ila├žlara dayan─▒kl─▒l─▒k geli┼čtirebilir (Rieger et al 1999)

┬╗ Kimyasal ila├žlara dayan─▒kl─▒ geneti─či de─či┼čtirilmi┼č ├╝r├╝nler bir sonraki y─▒l da ├ž─▒kabilir. Ve k├╝lt├╝rel olarak kontrol edilmeleri zor olabilir.

┬╗ B├Âcekler (├Ârne─čin b├Âcek ila├žlar─▒na dayan─▒kl─▒) geneti─či de─či┼čtirilmi┼č bir organizmadaki genlere kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazanabilirler. (├Ârne─čin Bit i├žeren pamuk)

┬╗ Geneti─či de─či┼čtirilmi┼č bitkiler toprak i├žinde bulunan do─čal canl─▒ ya┼čama zarar verebilir, b├Âylece besin d├Âng├╝s├╝n├╝ sona erdirebilir.

┬╗ GDO’lu ├╝r├╝nler yeterli kadar besleyici olmayabilir ve hazm─▒ zor olabilir.

┬╗ Geneti─či de─či┼čtirilmi┼č organizmalar─▒n toksik, alerjik, teratojenik (anne karn─▒nda maruz kalan bebekte g├Âr├╝len yap─▒sal anomaliler) zararlar─▒ olabilir.

┬╗ ├çe┼čitli devletlerin denetimindeki bilimciler gen aktar─▒m─▒ yoluyla ┼čimdiye dek yery├╝z├╝nde ilk kez meydana gelen y├╝zlerce yarat─▒k meydana getirmi┼člerdir.Dolay─▒s─▒yla istenmeden de olsa, insan t├╝r├╝n├╝ yok edecek bir mikroorganizma ya da bir t├╝r├╝n yarat─▒lmas─▒na yol a├ž─▒labilir.

┬╗ ├ľnceleri biyoteknolojinin ├Âzellikle tar─▒m ├╝r├╝nleri konusunda b├╝y├╝k geli┼čmeler sa─člayarak d├╝nyada a├žl─▒─č─▒n giderilmesinde devrim yarataca─č─▒ m├╝jdesi veriliyordu; fakat g├╝n├╝m├╝zde genetik m├╝hendisli─či, ├Âzellikle biyoteknoloji ├╝niversitelerden ├Âzel ┼čirketlere ge├žmi┼č ve bunlar b├╝y├╝k maddi kazan├ž getirecek ba┼čka ├žal─▒┼čmalara y├Ânelmi┼č durumda bulunmaktad─▒rlar.

┬╗ Yeni yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar GD ile beslenen hayvanlarda organ problemleri ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ortaya koymu┼čtur. GD m─▒s─▒r ve soya fas├╝lyesi ile 90 g├╝n s├╝reyle beslenen farelerde karaci─čer ve b├Âbrek zehirlenmeleri ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

┬╗ 1987’de A.B.D. Patent B├╝rosu’nun genetik yap─▒lar─▒ de─či┼čtirilmi┼č hayvanlar─▒n da patent alt─▒na al─▒nabilece─čini a├ž─▒klamas─▒yla, hayvanlar alemi ├žokuluslu ┼čirketler ile eczac─▒l─▒k ve biyoteknoloji ┼čirketlerinin eline b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde biyoteknoloji alan─▒nda binlerce ┼čirket bulunmaktad─▒r.

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
(Visited 1 times, 1 visits today)

Benzer konular

Leave a Comment