Akvaryum ekolojisi

akvaryum renkli

Akvaryum ekolojisi
─░deal akvaryum, do─čada bulunan ekolojik dengeyi akvaryumun kapal─▒ sistemi i├žinde tekrarlar. Pratik olarak kusursuz bir dengeyi sa─člamak hemen hemen imk├óns─▒zd─▒r. ├ľrnek olarak dengeli bir avc─▒-av ili┼čkisini en b├╝y├╝k akvaryumlarda bile sa─člamak m├╝mk├╝n de─čildir. Akvaryum sahibi k├╝├ž├╝k ekosisteminde dengeyi sa─člamak i├žin ├žaba sarfetmelidir.

Yakla┼č─▒k bir denge sa─člamak b├╝y├╝k su hacimleriyle kolayla┼č─▒r. Sistemi bozan herhangi bir olay akvaryumu dengeden uzakla┼čt─▒r─▒r, tank─▒n i├žinde ne kadar ├žok su olursa sistemik bir ┼čokla ba┼ča ├ž─▒kabilmek o kadar kolayla┼č─▒r. ├ľrne─čin 11 litrelik bir akvaryumdaki tek bal─▒─č─▒n ├Âlmesi sistemi ├Ânemli ├Âl├ž├╝de de─či┼čtirir ancak ayn─▒ bal─▒─č─▒n, i├žinde ba┼čka bal─▒klar da bulunan 400 litrelik bir tankta ├Âlmesi sistemin dengesinde sadece k├╝├ž├╝k bir de─či┼čikli─če yol a├žar. Bu nedenle akvaryumseverler m├╝mk├╝n oldu─čunca b├╝y├╝k akvaryumlar─▒, daha kararl─▒ bir sisteme sahip oldu─ču ve dengeyi sa─člamak i├žin ├žok fazla ├Âzen gerektirmedi─či i├žin tercih eder.

Azot ├ževrimi
Akvaryum bak─▒m─▒n─▒n en ├Ânemli sorunu, i├žinde ya┼čayan canl─▒lar─▒n biyolojik at─▒klar─▒n─▒n idaresidir. Bal─▒klar─▒n, omurgas─▒zlar─▒n, mantarlar─▒n ve baz─▒ bakterilerin at─▒klar─▒ amonyak ┼čeklinde azot i├žerir ve bu at─▒klar azot ├ževrimine girer. Amonyak ayn─▒ zamanda bitki ve hayvan at─▒k maddelerinin ├ž├╝r├╝mesi yoluyla da olu┼čur. Y├╝ksek konsantrasyonlarda azotlu at─▒klardan olu┼čan ├╝r├╝nler bal─▒k ve di─čer canl─▒lara toksiktir.

─░yi dengeli bir akvaryumda, di─čer canl─▒lar─▒n at─▒klar─▒n─▒ metabolize edebilen organizmalar bulunmal─▒d─▒r. Akvaryumda ├╝retilen azotlu at─▒klar─▒ Nitrosomonas cinsinden bakteriler metabolize ederek sudan ald─▒klar─▒ amonya─č─▒ nitrite ├ževirir. Y├╝ksek konsantrasyonlarda nitrit de bal─▒klar i├žin toksiktir. Nitrospira cinsinden ba┼čka bir tip bakteri de nitriti daha az toksik olan nitrata ├ževirir. Bu s├╝re├ž, akvaryum azot ├ževrimi olarak bilinir.

Bakterilere ek olarak su bitkileri de amonyak ve nitratlar─▒ metabolize ederek azotlu at─▒klar─▒ elimine ederler. Bitkiler azotlu bile┼čikleri metabolize etti─činde biyok├╝tle h├óline ├ževirirler ancak yapraklar ├Âl├╝p ├ž├╝r├╝d├╝─č├╝nde azot, bitkiler taraf─▒ndan suya geri verilmi┼č olur.

Asl─▒nda akvaryumseverler taraf─▒ndan azot ├ževrimi diye adland─▒r─▒lsa da bu s├╝re├ž ger├žek ├ževrimin ancak k├╝├ž├╝k bir par├žas─▒d─▒r: Sisteme akvaryumdaki canl─▒lara verilen besin yoluyla azot eklenmelidir, ayr─▒ca s├╝recin sonunda nitratlar suda birikir ya da bitkilerin biyok├╝tlesine ba─član─▒r. Bu birikim nedeniyle, evde akvaryumu olanlar, y├╝ksek nitrat i├žeren suyu de─či┼čtirmeli ve nitratlarla b├╝y├╝m├╝┼č bitkileri s├Âkmelidir.

Evde bak─▒lan akvaryumlar─▒n ├žo─čunda i├žindeki canl─▒lar─▒n olu┼čturdu─ču azotlu at─▒klar─▒ ar─▒nd─▒rmak i├žin yeterli oranda bakteri pop├╝lasyonu bulunmaz. Bu sorun iki yoldan a┼č─▒l─▒r: Aktif karbon filtrelerle azotlu bile┼čikler emilir ve biyolojik filtrelerle de nitratla┼čma s├╝recini yapan bakterilerin ├╝remesi i├žin gerekli ko┼čullar olu┼čturulur.

Yeni akvaryumlarda yeterli say─▒da yararl─▒ bakteri bulunmamas─▒ nedeniyle azot ├ževrimi sorunlar─▒ olu┼čabilir. Bu nedenle yeni tanklar─▒n, i├žine bal─▒k konmadan ├Ânce “olgunla┼čmas─▒” gerekir. Bunu yapmak i├žin iki y├Ântem bulunur: Bal─▒ks─▒z ├ževrim ve sessiz ├ževrim.

Bal─▒ks─▒z ├ževrimde tank─▒n i├žinde hi├žbir bal─▒k bulunmaz. Bunun yerine bakterileri ├╝retebilmek i├žin az miktarda amonyak eklenir. Bu i┼člem s─▒ras─▒nda amonyak, nitrit ve nitrat d├╝zeylerinin geli┼čimi test edilir. Sessiz ├ževrim ise akvaryumu h─▒zl─▒ b├╝y├╝yen su bitkileri ile doldurup, azotun bitkiler taraf─▒ndan t├╝ketilmesini sa─člayarak yararl─▒ bakterilerin ├╝remesi i├žin zaman kazanmakt─▒r.

Bir tanktaki en b├╝y├╝k bakteri toplulu─ču filtrede bulunur. Bu nedenle verimli filtreleme hayati ├Ânem ta┼č─▒r. Filtrenin a┼č─▒r─▒ temizlenmesi bazen akvaryumdaki biyolojik dengeyi bozmak i├žin yeterli gelebilir.

Di─čer beslenme ├ževrimleri
Azot akvaryumdaki tek beslenme ├ževrimi de─čildir. ├ç├Âz├╝nm├╝┼č oksijen, bir hava pompas─▒ yard─▒m─▒yla y├╝zeydeki hava-su aray├╝z├╝nden sisteme dahil olur. Karbondioksit, sistemden ka├žarak havaya kar─▒┼č─▒r. Fosfat ├ževrimi ├Ânemli ama genellikle g├Âz ard─▒ edilen bir beslenme ├ževrimidir. Sisteme besin olarak giren ve at─▒k olarak ├ž─▒kan k├╝k├╝rt, demir ve di─čer mikrobesinler de ├ževrime dahil olur. Azot ├ževriminin uygun idaresi ile birlikte yeterli derecede dengeli besin sa─članmas─▒ ve biyolojik y├╝klemenin dikkate al─▒nmas─▒ di─čer besin ├ževrimlerini de yakla┼č─▒k bir dengede tutacakt─▒r.

Biyolojik y├╝kleme
Biyolojik y├╝kleme, akvaryumda ya┼čayan canl─▒lar─▒n akvaryumun ekosistemine y├╝kledikleri y├╝k├╝n bir ├Âl├ž├╝s├╝d├╝r. Bir akvaryumda y├╝ksek biyolojik y├╝kleme olmas─▒ demek daha karma┼č─▒k bir ekosistemin bulunmas─▒ ve dolay─▒s─▒yla da dengenin daha kolay bozulabilmesi demektir. Ayr─▒ca akvaryumun boyutuna ba─čl─▒ olarak biyolojik y├╝kleme i├žin ├že┼čitli temel k─▒s─▒tlamalar bulunur. Havaya a├ž─▒k olan su alan─▒ tanka giri┼č yapan ├ž├Âz├╝nm├╝┼č oksijen oran─▒n─▒ belirler. Nitratla┼čmada yer alan bakterilerin kapasitesi koloni olu┼čturabilecekleri fiziksel hacimle s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Fiziksel olarak ancak s─▒n─▒rl─▒ say─▒da bitki ve hayvan, harekete de izin verecek ┼čekilde bir akvaryuma yerle┼čtirilebilir.

Bir sistemin biyolojik y├Ânden a┼č─▒r─▒ y├╝klenmesini ├Ânlemek i├žin akvaryumseverler baz─▒ genel kaideler geli┼čtirmi┼čtir. Bunlar─▒n aras─▒nda en yayg─▒n olan─▒ belki de “bir litre su ba┼č─▒na 7 mm” kural─▒d─▒r. Bu kural akvaryumda bulunan t├╝m bal─▒klar─▒n kuyruk uzunlu─ču hari├ž uzunluklar─▒n─▒n santimetre cinsinden uzunlu─čunun litre cinsinden ├Âl├ž├╝len akvaryum kapasitesine olan oran─▒n─▒ belirler. Bu kural bal─▒klar─▒n eri┼čkin olduklar─▒ndaki boyutlar─▒ g├Âz├Ân├╝ne al─▒narak uygulan─▒r. (Ancak bu kural kedibal─▒─č─▒ gibi geni┼č bal─▒klar ve ├žiklit gibi sald─▒rgan bal─▒klar i├žin uygulanamaz.) Japon bal─▒─č─▒ ve di─čer y├╝ksek at─▒k ├ž─▒karan bal─▒klar i├žin oran─▒n ikiye katlanmas─▒ gerekti─čini (yani iki litre su ba┼č─▒na 7 mm. gibi) savunan akvaryumseverler vard─▒r. Ancak bir├žok ki┼či, bal─▒klar─▒n davran─▒┼č─▒n─▒, hareketlili─čini, di─čer bal─▒klarla uyumunu (├Ârne─čin iki erkek betta bir arada tutulmamal─▒d─▒r), akvaryumun boyutlar─▒n─▒ ve filtreleme kapasitesini dikkate almayan bu kural─▒n ge├žerlili─čini sorgular. Bal─▒k miktar─▒n─▒ belirlemenin en iyi yolu tecr├╝beli bir akvaryumsevere, yerel akvaryum ile ilgili ├Ârg├╝tlere sormak ya da ├ževrimi├ži forumlarda ara┼čt─▒rmakt─▒r.

Bir sistemin maksimum ya da ideal biyolojik y├╝klemesinin hesaplanmas─▒ teorik olarak bile ├žok zordur. Bunun i├žin at─▒k ├╝retme h─▒z─▒, nitratla┼čma verimlili─či, su y├╝zeyindeki gaz de─či┼čim h─▒z─▒ ve gerekli olan daha bir├žok de─či┼čkeni hesaplayabilmek gerekir. Pratik olarak ├žok karma┼č─▒k ve zor olan bu i┼č yerine akvaryumseverler genel kabul g├Ârm├╝┼č kaideleri ve deneme yan─▒lma y├Ântemini kullanarak uygun biyolojik y├╝kleme d├╝zeylerini belirler.

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
(Visited 3 times, 1 visits today)

Benzer konular

Leave a Comment